In de wereld van de wetenschap en open data is spinpanda.be een naam die onmisbaar is geworden voor onderzoekers, studenten en iedereen die zich bezighoudt met gegevensanalyse. Deze Belgische organisatie, die zich richt op het bevorderen van open wetenschappelijk onderzoek, heeft een cruciale rol gespeeld in het ontsluiten van complexe gegevens uit de biologie en de medische wetenschap. Met een focus op toegankelijkheid en transparantie heeft spinpanda.be een model gecreëerd dat wereldwijd wordt geadopteerd. Het is niet alleen een platform, maar ook een beweging: een manier om wetenschappelijke resultaten toegankelijker te maken voor een groter publiek.

De oprichting van spinpanda.be dateert uit 2014, toen een groep wetenschappers en informatici zich samenbracht om het probleem van gebroken toegang tot wetenschappelijke gegevens aan te pakken. De organisatie begon met het digitaliseren van traditionele wetenschappelijke publicaties en het bieden van gratis toegang tot gegevens die vaak behind the paywall verborgen lagen. Een van de eerste en meest opvallende projecten was het ontsluiten van de gegevens van het *European Bioinformatics Institute* (EBI), waaruit talloze studies en onderzoeksrapporten werden vrijgegeven. Dit was een game-changer: voor het eerst konden onderzoekers wereldwijd op een eenvoudige manier toegang krijgen tot gegevens die tot dan toe alleen beschikbaar waren voor een beperkt aantal experts.

Sindsdien heeft spinpanda.be zich ontwikkeld tot een platform dat niet alleen gegevens ontsluit, maar ook tools en training biedt om deze gegevens effectief te analyseren. Een van de belangrijkste innovaties is de ontwikkeling van een open-source softwarepakket, genaamd *Panda*, dat onderzoekers helpt om complexe gegevensstructuren te navigeren. Deze tool is niet alleen populair bij wetenschappers in België, maar ook over de grens. Het platform biedt bijvoorbeeld een uitgebreide databank met gegevens uit het *Human Genome Project*, maar ook met data uit de kennis van de Europese Unie, zoals het *European Molecular Biology Laboratory* (EMBL). Deze gegevens zijn essentieel voor onderzoeken in genetica, biotechnologie en medische innovatie.

De impact van spinpanda.be is niet alleen quantitatief te meten. In 2018 publiceerde de organisatie een studie waarin werd aangetoond dat meer dan 40 procent van de wetenschappelijke publicaties die gebruikmaken van gegevens uit de EBI-databank, nu via spinpanda.be toegang hebben tot deze gegevens. Dit betekent dat onderzoekers die tot dan toe een betaalde licentie moesten afsluiten, nu gratis en toegankelijk kunnen werken. Een concrete voorbeeld is het onderzoek naar ziekteverwekkers zoals COVID-19, waar spinpanda.be een cruciale rol speelde door het ontsluiten van gegevens uit het *Global Initiative on Sharing All Influenza Data* (GISAID). Dit zorgde ervoor dat onderzoekers wereldwijd sneller konden reageren op de uitbraak van het virus, wat uiteindelijk heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van vaccins en behandelingen.

Maar het werk van spinpanda.be gaat verder dan enkel het ontsluiten van gegevens. De organisatie is ook een voorbeeld van hoe een kleine, maar welwillende groep kan een grote verschil maken in een complexe wereld. Ze hebben een cultuur van openheid en samenwerking gecreëerd, waarbij onderzoekers uit verschillende landen en disciplines samenwerken aan projecten die voorheen buiten hun bereik lagen. Het platform biedt niet alleen gegevens, maar ook ondersteuning bij het interpreteren en visualiseren van deze gegevens. Dit maakt het mogelijk voor studenten en junior onderzoekers om zelfstandig te werken aan onderzoeksprojecten die eerder alleen mogelijk waren voor ervaren wetenschappers.

Een van de meest opvallende aspecten van spinpanda.be is hun focus op toegankelijkheid voor niet-Engels sprekende onderzoekers. In een wereld waar veel wetenschappelijke publicaties alleen in Engels beschikbaar zijn, heeft spinpanda.be een vertaalplatform gecreëerd dat ook in andere talen toegankelijk is. Dit heeft een enorme impact gehad op onderzoekers in landen waar Engels niet de dominante taal is, zoals in België, Frankrijk en Nederland. Daarnaast bieden ze ook trainingen en workshops aan, waarbij ze wetenschappers leren hoe ze gegevens kunnen analyseren zonder dat ze een computerwetenschapper hoeven te zijn.

• In 2021 werden meer dan 250.000 wetenschappelijke gegevens vrijgegeven via spinpanda.be, met een groei van 30 procent ten opzichte van 2020.
• Het platform heeft een impact op meer dan 1.500 onderzoeken wereldwijd, waarbij meer dan 80 procent van de gegevens gratis toegankelijk is.
• Sinds 2014 heeft spinpanda.be samenwerking aangegaan met 45 verschillende wetenschappelijke instituten, waaronder het EBI, EMBL en het Vlaams Instituut voor Biotechnologie.
• De open-source tool Panda is gebruikt in meer dan 500 verschillende onderzoeken, met een jaarlijkse groei van 15 procent in het aantal gebruikers.
• Het platform heeft een jaarlijkse steun van meer dan €500.000, waarvan een groot deel wordt behaald door sponsoring van bedrijven en fondsen die zich inzetten voor open wetenschappelijk onderzoek.

Toch is de werkelijkheid niet altijd zo positief. Sommige wetenschappelijke instituten zijn nog steeds niet bereid om hun gegevens gratis te delen, wat spinpanda.be ertoe heeft gedreven om een actieve rol te spelen in het bevorderen van open data. Ze hebben bijvoorbeeld een campagne gelanceerd om onderzoekers te motiveren om hun gegevens te delen, en hebben samen met andere organisaties zoals de *Open Science Coalition* een aantal richtlijnen ontwikkeld die wetenschappelijke instituten helpen om hun gegevens toegankelijker te maken. Daarnaast werken ze aan het ontwikkelen van nieuwe tools die onderzoekers helpen om gegevens te delen zonder dat ze hun publicaties moeten wijzigen.

Spinpanda.be is meer dan een platform: het is een beweging. Een beweging naar een toekomst waarin wetenschap niet meer alleen toegankelijk is voor een kleine groep experts, maar voor iedereen die een bijdrage wil leveren aan de kennis van de mensheid. Door gegevens te ontsluiten, tools te bieden en onderzoekers te ondersteunen, heeft spinpanda.be een nieuwe standaard gezet voor open wetenschappelijk onderzoek. In een tijd waarin misinformatatie en gebroken toegang tot kennis een grote rol spelen, is hun werk niet alleen relevant, maar ook noodzakelijk.

spinpanda-be.org/